Wie medicijnen thuisbezorgd krijgt, moet erop kunnen vertrouwen dat ze in goede staat aankomen. Vooral geneesmiddelen die gekoeld bewaard moeten worden verdienen aandacht. Een te hoge of te lage temperatuur kan gevolgen hebben voor de kwaliteit. Maar ook de aflevering zelf verdient aandacht. Niet ieder medicijn mag bijvoorbeeld zomaar bij de buren worden afgegeven. Voor de distributie van medicijnen gelden daarom voorschriften die verder gaan dan het normale pakketvervoer. Welke regels dat zijn en wie verantwoordelijk is voor de bezorging, leest u hieronder.
Wie is verantwoordelijk voor de medicijnbezorging?
Wanneer een apotheek de bezorging uitbesteedt, voert de koeriersdienst het transport uit, terwijl de apotheek verantwoordelijk blijft voor de juiste verstrekking van de medicijnen. De apotheek geeft aan hoe de medicijnen moeten worden vervoerd en aan wie ze mogen worden overhandigd. De vervoerder is verantwoordelijk voor het naleven van de gemaakte transport- en afleverafspraken.
Niet voor iedere partij in de geneesmiddelenketen gelden dezelfde voorschriften. Fabrikanten en groothandelaren werken volgens de Europese Good Distribution Practices (GDP). Voor apotheken gelden daarnaast professionele normen. Een vervoerder die uitsluitend geneesmiddelen transporteert, heeft niet automatisch een groothandelsvergunning nodig. Welke verplichtingen gelden, hangt af van de werkzaamheden en de opdrachtgever. Voert een koeriersdienst transport uit namens een groothandel, dan moeten de toepasselijke GDP-voorschriften worden nageleefd. De groothandel blijft verantwoordelijk voor de werkzaamheden die zij uitbesteedt.
Hoe worden medicijnen op temperatuur gehouden?
Veel tabletten kunnen bij kamertemperatuur worden vervoerd. Voor een injectiepen of bepaalde biologische medicijnen kan koeling nodig zijn. Voor sommige geneesmiddelen geldt een bewaartemperatuur van 15 tot 25 graden Celsius, terwijl veel gekoelde medicijnen tussen 2 en 8 graden moeten blijven. De voorschriften op de verpakking en in de productinformatie zijn altijd leidend.
Bij gekoelde zendingen wordt vooraf gekeken hoe lang de medicijnen onderweg zijn en welke verpakking daarvoor geschikt is. Een koelbox moet de temperatuur ook vasthouden wanneer de chauffeur vertraging oploopt. Soms is een voertuig met temperatuurregeling nodig. Die verschillen in verpakking, reistijd en temperatuurbeheersing werken door in de kosten van gekoeld transport. Ook een te lage temperatuur kan schadelijk zijn. Medicijnen die niet mogen bevriezen, kunnen door vorst hun kwaliteit verliezen.
Welke regels gelden voor de distributie van medicijnen?
Het is belangrijk dat verpakkingen niet beschadigd raken tijdens het transport en dat zendingen van verschillende patiënten uit elkaar worden gehouden. Ook moet worden voorkomen dat onbevoegden bij de medicijnen kunnen. Voor vervoer onder GDP worden de risico's van de route vooraf beoordeeld. Daarbij spelen onder andere de reistijd, buitentemperatuur en mogelijke tussenstops een rol. Bij sommige zendingen wordt de temperatuur met een datalogger bijgehouden. Dat is niet bij ieder medicijn noodzakelijk; het hangt af van de bewaarvoorschriften en de risico's van de rit. Komt een geneesmiddel buiten de toegestane temperatuurgrenzen? Dan moet worden beoordeeld of het nog gebruikt kan worden. De chauffeur meldt de afwijking, maar beslist niet zelf of de medicijnen geschikt zijn om af te leveren.
Mag een chauffeur medicijnen bij de buren afgeven?
Dat hangt af van het geneesmiddel en de afleverinstructies van de apotheek. Sommige medicijnen kunnen onder afgesproken voorwaarden aan een gemachtigde worden meegegeven. Bij andere zendingen moet de patiënt zelf aanwezig zijn. Bij geneesmiddelen die onder de Opiumwet vallen, kunnen aanvullende eisen gelden voor de aflevering en registratie. Treft de chauffeur niemand thuis, dan mag hij niet op eigen initiatief een andere afleverplek kiezen. De medicijnen gaan volgens de gemaakte afspraken retour of er wordt een nieuwe bezorgpoging gepland. Bij gekoelde middelen blijft de bewaartemperatuur ook tijdens de terugrit belangrijk. Een mislukte aflevering betekent namelijk niet dat de medicijnen tijdelijk zonder koeling kunnen worden bewaard.

Wat gebeurt er met medicijnen die niet zijn afgeleverd?
Een ongeopende verpakking is niet automatisch geschikt om opnieuw te verstrekken. De apotheek moet kunnen beoordelen wat er tijdens het vervoer met de medicijnen is gebeurd. Zijn ze op de juiste temperatuur gebleven? Is de verpakking beschadigd? En is duidelijk waar de zending is geweest? Vooral bij koelmedicatie kan het ontbreken van die informatie een probleem zijn. Bij de distributie van medicijnen legt de medische koerier volgens de afspraken vast waarom een aflevering niet is gelukt en welke bijzonderheden zich onderweg hebben voorgedaan. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de privacy van de patiënt. Op een pakket hoeft niet zichtbaar te zijn welke geneesmiddelen erin zitten. De vervoerder krijgt alleen de persoonsgegevens die nodig zijn om de medicijnen op het juiste adres af te leveren.
Welke afspraken legt u vast met een vervoerder?
Voordat de eerste medicijnen worden opgehaald, moet duidelijk zijn hoe het vervoer en de aflevering verlopen. Leg daarom in ieder geval de volgende afspraken vast:
- De toegestane temperatuur per type geneesmiddel en wanneer temperatuurregistratie nodig is.
- Wie de medicijnen mag aannemen en wanneer de patiënt zelf aanwezig moet zijn.
- Wat de chauffeur doet als niemand thuis is en hoe de medicijnen tijdens de terugrit worden bewaard.
- Wie een temperatuurafwijking beoordeelt en hoe snel deze moet worden gemeld.
- Welke aflevergegevens worden geregistreerd en welke bewaartermijnen daarvoor gelden.
- Wie beslist of medicijnen na een retourzending opnieuw verstrekt mogen worden.
Bij de distributie van medicijnen is het belangrijk dat de apotheek en vervoerder deze afspraken vooraf schriftelijk vastleggen. Wilt u weten welke mogelijkheden er zijn voor het bezorgen van geneesmiddelen? Bekijk dan ons medisch transport of neem contact met ons op.